Komisyonda şans oyunu vergisi ve bağımlılık ödeneği karşılaştırıldı
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Gençlik ve Spor Bakanlığı bütçesi görüşüldü. CHP'li vekiller, şans oyunlarından elde edilen gelir ile bağımlılıkla mücadele ödeneği arasındaki uçuruma ve öğrenim kredilerinin alım gücündeki düşüşe dikkat çekti.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında Gençlik ve Spor Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi, 2025 yılı kesin hesabı ve Sayıştay raporları masaya yatırıldı. Görüşmeler sırasında CHP'li milletvekilleri, bakanlık bütçesinin dağılımı, gençlerin ekonomik koşulları ve sosyal politikalar üzerine çeşitli eleştiriler ve öneriler sundu.
ANKA'da yayınlanan habere göre, CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, Bakanlığın 2026 yılı bütçesinin geçen yıla göre yüzde 33 artışla 399,7 milyar liraya yükseldiğini ancak genel bütçe içindeki payının yüzde 1,46'da kaldığını belirtti. Bütçenin yaklaşık yüzde 90'ının cari transferler ve borç verme kalemlerinden oluştuğunu vurgulayan Akay, bu artışın büyük bölümünün Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü üzerinden öğrencilere verilen kredilerden kaynaklandığını ifade etti.
Akay, öğrenci kredi tutarının geçen yıl 36 milyar liradan bu yıl yaklaşık 53 milyar liraya çıktığını hatırlatarak, kredi faizlerinin düşük olmasının mezuniyet sonrası işsizlik sorununu çözmediğini savundu. Akay, "Buradan gençlerimiz adına bir kez daha çağrıda bulunmak istiyorum: Bakanlık bütçesinden gerekli kaynak aktarımı yapılarak, ihtiyaç duyulması hâlinde Hazine yardımları da devreye sokularak öğrenci kredileri burs sistemine dönüştürülmelidir. Gençlerimizi mezuniyetlerinin ardından borç yüküyle baş başa bırakmayalım" dedi.
Cari transferlerin geçen yıl 232 milyar liradan bu yıl 306 milyar liraya yükseldiğini belirten Akay, bu tutarın 259 milyar lirasının Hazine yardımlarından oluştuğunu kaydetti. Akay, 2027 yılında öngörülen Hazine yardımlarının hangi kuruluşlara aktarılacağını, hane halkı ve işletmelere yapılan transferlerin kapsamını ve derneklerle vakıflara yapılan yardımların protokollerini sordu. Kamu kaynaklarında şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkesinin esas alınması gerektiğini vurguladı.
Aile ve Gençlik Fonu'ndaki kaynakların kullanımına da değinen Akay, 2024-2026 döneminde fonda 24,5 milyar lira toplandığını ve evlenecek gençlere 13,9 milyar lira ödeme yapıldığını açıkladı. Fonda yaklaşık 10,5 milyar lira kaldığını belirten Akay, bu paranın hangi araçlarda değerlendirildiğinin açıklanmasını istedi. Fonun yalnızca evlilik projeleriyle sınırlı kalmaması, gençlerin diğer sorunlarının çözümünde de kullanılması gerektiğini önerdi.
Genç nüfusun eğitim ve istihdam durumuna ilişkin verileri paylaşan Akay, 15-24 yaş grubundaki genç nüfusun 11 milyon 395 bin kişi olduğunu, resmi genç işsizlik oranının yüzde 13, geniş tanımlı işsizliğin ise yüzde 27 olduğunu söyledi. Ne eğitimde ne istihdamda olan genç oranının yüzde 22,2 olduğunu ve bu sayının 2 milyon 538 bine ulaştığını belirten Akay, bu oranın AB'de yüzde 8,6, OECD'de yüzde 11 olduğunu hatırlattı. Akay, 2026 yılı net asgari ücretinin 28 bin 75 lira 50 kuruş olduğunu anımsatarak, en az 45 bin liraya yükseltilmesi ve ara zam yapılması önerisinde bulundu.
Bağımlılıkla mücadele bütçesinin yetersizliğine dikkat çeken Akay, bu alandaki ödeneğin geçen yıl 59,5 milyon liradan 2026 yılında 73,1 milyon liraya yükseldiğini, artışın yüzde 22 olduğunu bildirdi. Şans oyunlarından elde edilen vergi gelirinin 2027 yılında yaklaşık 104 milyar lira olarak öngörüldüğünü belirten Akay, şu ifadeleri kullandı: "Bir tarafta şans oyunlarından elde edilen 104 milyar liralık vergi geliri, diğer tarafta bağımlılıkla mücadele için ayrılan yalnızca 73,1 milyon lira. Bu iki rakamı karşılaştırdığımızda bağımlılıkla mücadeleye ayrılan kaynağın, söz konusu vergi gelirlerinin on binde birinin bile altında kaldığını görüyoruz" dedi. Akay, diğer bakanlıkların bağımlılıkla mücadele için öngördüğü yaklaşık 17 milyar liralık kaynağın hangi projelere aktarıldığının da açıklanmasını talep etti.
CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca ise gençlerin ekonomik koşullarına ilişkin verileri paylaştı. 15-24 yaş arasındaki her üç gençten birinin yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında olduğunu belirten Karaca, "Her iki gençten birisi 'Ekonomik nedenlerle yeterli beslenemiyorum' diyor. Yine her iki gençten birisi 'eğitimim için gerekli kitap, kırtasiye alamıyorum, sağlığımı ekonomik zorluklar sebebiyle ertelemek zorundayım' diyor" ifadelerini kullandı. Karaca, her beş gençten üçünün iyi bir barınma imkanı olmadığını, her üç gençten ikisinin kültürel etkinliklere gidemediğini ve gençlerin yüzde 45'inin psikolojik desteğe ihtiyaç duyduğunu aktardı.
Öğrencilerin eğitim için kullanacağı bilgisayarların fiyatlarına değinen Karaca, temel kullanım için bir dizüstü bilgisayarın yaklaşık 28 bin lira, profesyonel kullanım gerektirenlerin ise 90 bin liraya kadar çıktığını söyledi. Bu fiyatlardaki KDV, TRT bandrolü ve Kültür Fonu gibi ek yüklerin yüzde 50'ye yakın olduğunu belirten Karaca, bilgisayarlardaki KDV oranının yüzde 20'den yüzde 1'e indirilmesi gerektiğini ifade etti.
Öğrenim kredilerinin alım gücündeki düşüşü 2003 ve 2026 yılları üzerinden karşılaştıran Karaca, 2003 yılında kredinin asgari ücretin yüzde 27,6'sına karşılık geldiğini, aynı oranın korunması durumunda bugünkü kredinin 7 bin 728 lira olması gerektiğini ancak mevcut tutarın 4 bin lira olduğunu kaydetti. Karaca, "2003 yılında bir öğrenci 260 tane simit alabiliyordu. Bugün 160 simit alabiliyor. Verdiğiniz kredi maalesef yeterli değil" dedi. 2003'te dört aylık krediyle bir aylık kira ödenebildiğini, bugün ise dokuz aylık kredinin kirayı karşılamakta zorlandığını ve beslenmeden kısıldığını vurguladı.
Yurtlardaki yatak kapasitesinin artırılması amacıyla bazı odalardaki çalışma masalarının ve dolapların koridorlara çıkarılıp yerlerine ranza konulduğunu belirten Karaca, bu koşulların öğrencilerin onuruna ve çalışma ihtiyaçlarına uygun bir barınma imkanı olarak değerlendirilemeyeceğini sözlerine ekledi.
TürkAta Haber Ajansı
Gündemi.org