Küresel merkez bankacıları İstanbul'da para politikalarını masaya yatırdı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ev sahipliğinde İstanbul Finans Merkezi'nde düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu, dünyanın çeşitli ülkelerinden merkez bankası başkanlarını ve politika yapıcıları bir araya getirmeye devam ediyor. Forum kapsamında Hong Kong Para Otoritesi Başkanı Eddie Yue'nin moderatörlüğünde gerçekleştirilen "Belirsizlik Altında Para Politikası" panelinde, farklılaşan para politikalarının, finansal piyasalardaki fiyatlama uyumsuzluklarının ve teknolojik gelişmelerin getirdiği risklerin karar alma süreçlerine ve aktarım mekanizmalarına etkileri ele alındı.

Azerbaycan Cumhuriyeti Merkez Bankası Başkanı Taleh Kazimov, yüksek enerji fiyatlarının etkilerini iki başlıkta değerlendirdi. Bunlardan ilkinin cari işlemler dengesi, diğerinin ise ulusal rezervler olduğunu aktaran Kazimov, Merkez Bankası olarak fiyat istikrarına öncelik verdiklerini ifade etti. Kazimov, kamu hizmetlerinin dijitalleşmesi ve yapay zekanın dönüşümü için ülkede çeşitli devlet programlarının yürütüldüğünü, özellikle bu yıl sektörün hızlı bir büyüme kaydettiğini kaydetti. Azerbaycan hükümetinin, yapay zeka odaklı hiper ölçekli veri merkezlerinin işletilmesi için küresel ortaklarla anlaşma sağlama aşamasının sonuna geldiğini dile getirdi.

Ucuz konvansiyonel enerji kaynaklarının yanı sıra rüzgar ve güneş enerjisinde de alternatif kapasiteye sahip olduklarını belirten Kazimov, ülkesinin sınırları dışındaki enflasyondan önemli ölçüde etkilendiğini söyledi. Kazimov, "Para politikası açısından temel çabamız istikrarlı para birimimizdir. Para birimimiz Aralık 2017'den bu yana istikrarını korumaktadır. Nominal efektif döviz kurunu güçlendirerek ithal edilen enflasyonu dizginlemeye çalışıyoruz." dedi.

Yunanistan Merkez Bankası Başkanı Yannis Stournaras, jeopolitik gerilimler ve enerji krizi koşullarına rağmen Avrupa ekonomisinin dayanıklılık gösterdiğini vurguladı. Yunanistan'ın Avro Bölgesi ortalamasının iki katı hızla büyüyerek olumlu bir ayrışma sergilediğini belirten Stournaras, yatırımların GSYH'ye oranının yüzde 11'den yüzde 18'e yükseldiğini aktardı. Avrupa'da uzun vadeli enflasyon beklentilerinin yüzde 2 seviyesinde sabitlendiğini ve ciddi bir ikinci tur etkisiyle karşılaşılmadığını ifade eden Stournaras, belirsizlikler nedeniyle piyasalara kesin taahhütler veren "sözlü yönlendirme" yerine esnek bir "çerçeve yönlendirmesi" modeline geçtiklerini, kararlarını toplantı bazında aldıklarını söyledi.

Avro Bölgesi'nin geçmiş krizlerden ders çıkararak daha deneyimli hale geldiğini kaydeden Stournaras, eksi yüzde 0,5 seviyesindeki negatif faiz ve yoğun parasal genişleme dönemlerinin geride kaldığını belirtti. Stournaras, fiyat ve finansal istikrarı eş zamanlı koruyabilecek, piyasa işlevsizliklerine karşı koruma sağlayacak güçlü mekanizmalara sahip olduklarını ve mevcut türbülansın akut bir krize dönüşmeden doğru politikalarla çözülebileceğini ifade etti.

Macaristan Merkez Bankası Başkanı Mihaly Varga ise küresel şoklara karşı esnek para politikası ve hedefli müdahale yaklaşımının önemine dikkati çekti. Enerji ithalatına bağımlı ülkede Ocak 2023'te yüzde 24'e ulaşan enflasyonun, alınan kararlı önlemlerle eylül ayında yüzde 1,6'ya gerilediğini aktaran Varga, Avro Bölgesi'ne uyum sürecini hızlandırmak için stratejik bir adım attıklarını duyurdu. Varga, "Merkez Bankası Para Politikası Konseyimiz, enflasyon hedefimizi Avrupa Merkez Bankası (ECB) standartlarıyla uyumlu hale getirmek adına düşürme kararı aldı. Yeni yüzde 2,5'lik hedefimiz 1 Ocak 2028 itibarıyla yürürlüğe girecektir." dedi.

Merkez bankalarının piyasalara sürekli destek sağlamasının "ahlaki tehlike" yaratabileceği uyarısında bulunan Varga, geniş kapsamlı fonlamalar yerine zaman ve boyut açısından sınırlandırılmış geçici araçların tercih edilmesi gerektiğini vurguladı. Bu doğrultuda, savaş sonrası artan maliyetlere karşı yalnızca enerji ithalatçısı şirketlere yönelik özel bir döviz likidite aracı geliştirildiğini belirten Varga, spot piyasadaki baskıyı azaltan bu geçici uygulamanın, risk primlerinin düşmesiyle Haziran 2026 itibarıyla tamamen kaldırıldığını söyledi.

Öngörülemez küresel koşullarda merkez bankalarının iletişim politikalarını da esnetmeleri gerektiğini savunan Varga, şu ifadeleri kullandı: "Gelişmiş merkez bankalarının tepki fonksiyonları temel önemini koruyor ancak belirsizlik çağında tek bir temel senaryoya bağlı kalamayız. Merkez bankaları artık uç riskleri hesaba katmalı ve alternatif senaryolar geliştirmelidir. Bu farklı senaryoların kamuoyu ve piyasalarla açıkça paylaşılması, hem merkez bankalarının öngörülebilirliğini artırır hem de topluma daha geniş bir perspektif sunar."

Hong Kong Para Otoritesi Başkanı Eddie Yue, panelin belirsizlik ortamında para politikası konusuna odaklandığını belirterek, birçok farklı arz şokunun yaşandığı oldukça belirsiz bir tabloyla karşı karşıya olunduğunu söyledi. Yue, merkez bankalarının politika değerlendirmelerinde yalnızca verilere tepki vermekle kalmayıp, şokların geçici mi yoksa kalıcı mı olduğunu önceden ayırt etmelerinin de büyük önem taşıdığını ifade etti.