Resmi işsizlerin yüzde 82'si işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor
TÜİK verilerine göre Ağustos 2026'da dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 740 bin kişi olurken, bu kişilerin yalnızca yüzde 18'i işsizlik ödeneği alabildi. DİSK-AR raporu, fon kaynaklarının büyük bölümünün işveren desteklerine ayrıldığını ortaya koyuyor.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) Ağustos 2026 verilerine göre dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 740 bin kişi olarak kaydedildi. Bu dönemde işsizlik ödeneği alabilenlerin sayısı ise 492 bin 169'da kaldı. Böylece resmi işsizlerin yalnızca yüzde 18'i işsizlik maaşından yararlanabildi, 2,2 milyonu aşkın kişi bu haktan yoksun kaldı.
SoL'da Atilla Özsever'in makalesine göre, işsizlik ödeneğine erişimi kısıtlayan en önemli etkenler arasında ağır başvuru koşulları ve fon kaynaklarının amacı dışında kullanılması yer alıyor. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu gereğince ödenek alabilmek için iş sözleşmesinin işveren tarafından ve işçinin kusuru olmaksızın feshedilmesi gerekiyor. Kendi isteğiyle istifa edenler, evlilik veya bedelli askerlik gibi nedenlerle ayrılanlar resmi olarak işsiz sayılsalar bile ödenek alamıyor.
Ödeneğe hak kazanmak için işten çıkıştan önceki son üç yılda en az 600 gün prim ödenmesi ve son 120 gün kesintisiz çalışılması şartı aranıyor. Yeni mezunlar, mevsimlik işçiler veya prim eksiği bulunanlar bu koşulları sağlayamadığı için kapsam dışında kalıyor. Ayrıca kayıt dışı çalışan milyonlarca kişi, sisteme prim ödemedikleri için yasal olarak işsizlik maaşına başvuramıyor.
İşsizlik ödeneği, son dört aylık prime esas kazançlar üzerinden hesaplanıyor ve asgari ücretin yüzde 40'ı ile yüzde 80'i arasında ödeniyor. 2026 yılında en düşük işsizlik maaşı 13 bin 111 lira, en yüksek ise 26 bin 223 lira olarak belirlendi. Ödenek süresi prim gününe göre 6 ila 10 ay arasında değişirken, Avrupa ülkelerinde bu süre ortalama 24 ayı buluyor ve ödenek miktarı son maaşın yüzde 62-85'i arasında hesaplanıyor.
DİSK Araştırma Merkezi'nin (DİSK-AR) Eylül 2026 tarihli raporuna göre, geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 608 bine ulaştı. Raporda, İşsizlik Sigortası Fonu'nun (İSF) giderlerinin büyük bölümünün işsizlere değil işveren teşviklerine ayrıldığı belirtiliyor. 2016-2026 döneminde işsizlik ödemelerinin fondaki payı yüzde 37,4'ten yüzde 31'e gerilerken, işveren desteklerinin payı yüzde 20,3'ten yüzde 44,3'e yükseldi. Son üç buçuk yılda işverenler fondan yüzde 51,6 pay alırken işçiler yalnızca yüzde 28,5 pay alabildi.
DİSK, fon kaynaklarının işveren teşviklerine aktarılmasına son verilmesini, işsizlik ödeneğine erişim koşullarının kolaylaştırılmasını ve ödenek süresinin uzatılmasını talep ediyor. Raporda, fonun bütçe açıklarını kapatma veya sermayeye kaynak aktarma aracı olarak kullanılmaması gerektiği vurgulanarak, 'kaynak yok' söyleminin aksine fon kaynaklarının önemli bir bölümünün işverenlere yönelik desteklerde kullanıldığı ifade ediliyor.
TürkAta Haber Ajansı
Gündemi.org