Silivri'deki Çöp Tesisinde Metan Tehlikesi Büyüyor

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin Silivri'de işlettiği çöp depolama alanından çevreye yayılan büyük metan bulutları, uydu verileriyle gün yüzüne çıktı. Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles (UCLA) bünyesindeki STOP Methane Projesi'nin araştırmasına göre, Silivri sahasındaki ortalama metan salım hızı saatte 7,4 ton olarak kaydedildi. Teknik bulgular, gaz toplama borularındaki yetersizlik, örtü toprağının hatalı kullanımı ve 2025'teki yangının ardından tesisin eksiklerinin giderilmemesi nedeniyle metan salınımının arttığını ortaya koydu.

İstanbul'da her gün yaklaşık 19 bin ton evsel atık oluşuyor. Bu atıkların yaklaşık 3 bin tonu yakma tesisinde imha edilirken, geriye kalan 15-16 bin tonluk kısım Şile-Kömürcüoda ve Silivri-Seymen'deki düzenli depolama sahalarına taşınıyor. Uzmanlara göre, atıkların belirli aralıklarla uygun örtü toprağıyla kapatılması, gazın kontrolsüz şekilde atmosfere karışmasını önleyen en kritik işletme adımlarından biri.

Geçmişte yurt dışından danışmanlık talepleri alan ve birçok ülkeye örnek gösterilen bu sahaların işletilmesinde artık standartlardan sapıldığı belirtiliyor. Seymen'de gaz toplama borularının eksik olduğu, makine parkurunun yetersiz kaldığı ve örtü toprağının gereken nitelik ve miktarda kullanılmadığı ifade ediliyor. Ayrıca atık kabulündeki denetimlerin yetersizliği nedeniyle saha koşullarının zamanla daha da kötüleştiği, bu durumun metanın kontrollü toplanmasını engelleyerek gazın atmosfere kaçışını hızlandırdığı aktarılıyor.

Seymen depolama sahasında 23 Temmuz 2025'te çıkan yangın, 17 saatlik müdahalenin ardından söndürüldü. Yangın söndürme çalışmaları sırasında iş makineleri ve kamyonlarla sahaya dökülen toprak, depolama alanının yapısını ve gaz toplama düzenini olumsuz etkiledi. Teknik değerlendirmelere göre, gaz toplama ve tahliye kanallarının tıkanması, borulama eksiklikleri ve hatalı örtü uygulamaları, metanın kontrollü bir şekilde toplanması yerine dışarı sızmasına yol açtı. İBB'nin yangının nedenleri ve alınan önlemlere dair kamuoyuna açıkladığı herhangi bir teftiş ya da iç inceleme raporu bulunmuyor. Tesiste çöp gazından elektrik üretildiği için kontrolsüz salımın, enerji üretiminde kullanılabilecek gazın kaybına ve tesisin verimsiz çalışmasına neden olduğu da kaydediliyor.

UCLA araştırmacıları, Silivri'deki sahada saatte ortalama 7,4 ton metan salımı tespit ederken, bunun küresel ısınma etkisinin yaklaşık 1,5 milyon büyük SUV aracın emisyonuna eşdeğer olduğunu hesapladı. Uzmanlar, gaz toplama sisteminin varlığının tek başına yeterli olmadığını; sistemin tasarımı, bakım koşulları ve günlük işletme uygulamalarının sızıntının boyutunu belirlediğini vurguluyor.

İstanbul, kontrolsüz çöp gazının yol açtığı felaketi 28 Nisan 1993'te Ümraniye Hekimbaşı'nda yaşadı; metan patlamasında 36 kişi hayatını kaybetti. O tarihten sonra Hekimbaşı ve Halkalı çöplükleri kapatılarak düzenli depolama ve rehabilitasyon çalışmaları yapıldı. Kadir Topbaş döneminde çöp gazını elektrik enerjisine dönüştüren yatırımlar hayata geçirildi. Ekrem İmamoğlu'nun 2019'da devraldığı İBB yönetiminde geçen yedi yılın ardından ortaya çıkan yüksek metan salımı bulguları, geçmişin çöp kâbusunu yeniden hatırlattı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Silivri'deki metan salımına ilişkin inceleme başlatılacak. Bakanlık ekiplerinin önümüzdeki hafta bölgeye giderek sahada incelemeler yapması bekleniyor. Uydu görüntüleri ve izleme verileri değerlendirilecek, salımın boyutlarını belirlemek için haritalama çalışmaları yürütülecek. Teknik inceleme ve haritalama sürecinin zaman alabileceği belirtiliyor.

AK Parti Çevre ve Şehircilik Politikaları Başkan Yardımcısı Sadullah Hasanoğlu, "Ortaya çıkan durum CHP belediyeciliği klasiğidir. 2019'dan sonra İstanbul'da belediyecilik hizmetleri 1994 öncesine dönmeye başladı" dedi. İstanbul'daki düzenli depolama sahalarının ileri teknolojiye sahip olduğunu belirten Hasanoğlu, "Maalesef yanlış kadroların elinde bu tesisler kötü işletilmektedir. İşte İstanbul Seymen'deki depolama sahası bunlardan bir tanesidir" ifadelerini kullandı. "İstanbul'da başlayan geri gidişin neticesi olarak Silivri Seymen'deki sahada ortaya çıkan yangın görüntülerini gördük" diyen Hasanoğlu, "Bugün ise depolama sahasında atmosfere çok yüksek miktarda metan gazı salımına şahit oluyoruz. İstanbul ehil ellerde her zaman pırıl pırıl oldu. Ehil olmayan ellerde maalesef kötü görüntülere şahit oluyoruz" diye konuştu. Konunun uluslararası medyada gündeme getirilmesini ve zamanlamasını "manidar" olarak nitelendiren Hasanoğlu, "COP31 toplantısı öncesinde ortaya çıkan bu haberlerin iyi niyetli olmadığının farkındayız" dedi.