Türkiye, Avrupa Birliği'nin en büyük plastik çöplüğü haline geldi

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerden birlik dışına gönderilen plastik atıklara ilişkin 2025 yılı verilerini kamuoyuna açıkladı.

Paylaşılan resmi raporlara göre, Türkiye, geride kalan yılda AB coğrafyasından ithal ettiği 503 bin 132 ton plastik atıkla listenin en tepesine yerleşti.

Birlik ülkelerinden Türkiye'ye sevk edilen atık miktarı bir önceki yıla kıyasla yüzde 19 oranında artış gösterirken, 2004 yılındaki seviyeye göre tam 435 katlık bir tırmanış yaşandı.

Böylece Türkiye, AB üyesi olmayan ülkeler arasında en büyük alıcı unvanını alarak tarihi bir rekor kırdı.

İTHALAT HACMİNDE 2004 YILINDAN BU YANA 435 KATLIK PATLAMA

Türkiye'nin Avrupa menşeli plastik atık serüveni geçmiş yılların istatistiklerinde çarpıcı bir değişim sergiliyor.

Sürecin başladığı 2004 yılında yalnızca bin 156 ton düzeyinde gerçekleşen ithalat; 2005 yılında 4 bin 986, 2006'da 2 bin 32 ve 2007'de 9 bin 750 ton seviyesine çıktı.

İthalat grafiği 2008 yılında 3 bin 622, 2009'da ise 3 bin 967 ton olarak kayıtlara geçti.

Takip eden dönemde yükseliş seyrini koruyan sevkiyat miktarı; 2010 yılında 14 bin 929 tona tırmandı ve 2016 yılına kadar dalgalı yükselişlerle sürdü.

Türkiye, 2016 yılında 22 bin 178 ton plastik atık kabul etti.

2017 KIRILMASIYLA BAŞLAYAN TIRMANIŞ YARIM MİLYON TONU AŞTI

Atık trafiğindeki asıl büyük sıçrama 2017 yılında gerçekleşti ve ithalat hacmi bir anda 85 bin 894 tona fırladı.

Hızlı yükseliş sonraki yıllarda da hız kesmedi.

Kayıtlar; 2018'de 189 bin 807, 2019'da 255 bin 264 ve 2020'de 447 bin 167 ton plastik atığın ülkeye girdiğini gösteriyor.

Sevkiyat miktarı 2021 yılında 391 bin 22, 2022'de 342 bin 226, 2023'te ise 314 bin 798 ton şeklinde gerçekleşti.

Son iki yıla bakıldığında ise 2024 yılında 424 bin 400 ton olan ithalat, 2025 yılında 503 bin 132 tona ulaştı.

Türkiye böylece açık ara liderliği alırken; Malezya, Endonezya ve Vietnam listenin devamında sıralandı.

GELEN PLASTİKLERİN SADECE ÜÇTE BİRİ GERİ DÖNÜŞÜYOR

Sınırları aşan devasa atık yükü, çevre uzmanlarının uyarılarını da beraberinde getiriyor.

Hazırlanan bilimsel ve sektörel raporlar, ülkeye giriş yapan plastiklerin yalnızca üçte birlik bölümünden geri dönüşüm bağlamında verim elde edildiğini ortaya koyuyor.

İşlenemeyen atıklar ise ya doğrudan doğaya saçılıyor ya da sanayi tesislerindeki fırınlarda yakılıyor.

Uzman bir çevre kuruluşu temsilcisi raporunda süreci, "İthal edilen plastik atıkların büyük bölümü doğaya karışıyor ya da fırınlarda yakılarak hava kirliliği yaratıyor" sözleriyle aktarıyor.

Kendi içindeki geri dönüşüm adımlarını henüz tam koordine edemeyen Türkiye'nin atıkları nasıl işlediği konusundaki şeffaflık eksikliği de yoğun eleştiri topluyor.

KASIM AYINDAKİ COP31 ÖNCESİNDE SIFIR ATIK VİZYONU TARTIŞILIYOR

Türkiye, bu yılın kasım ayında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) buluşmasına ev sahipliği yapacak.

Zirve yaklaşırken, ülkenin uluslararası kamuoyuna sunacağı sıfır atık hedefleri ile mevcut ithalat tablosu arasındaki tezat dikkat çekiyor.

İthal edilen atık miktarındaki keskin artış ve geri dönüşüm oranının düşüklüğü, çevre örgütleri tarafından masaya yatırılıyor.

Zirvede iklim kriziyle mücadele mesajları vermeye hazırlanan Türkiye'nin, Avrupa'nın plastik atık depolama alanına dönüşmesine yol açan bu tabloya karşı hangi somut adımları atacağı merakla bekleniyor.