Yıkım kararları uygulanmamış

İstanbul'un Maltepe ilçesinde alt katları çöken 7 katlı binanın enkazından son kişinin de cansız bedeninin çıkarılmasıyla can kaybı dün 5'e yükseldi.

Enkaz kaldırma çalışmaları dün tüm gün sürerken hazırlanan ön bilirkişi raporunda ise binanın kaçak katları için yıllar önce alınan yıkım kararlarının uygulanmadığı belirlendi.

MİMAR VE ŞANTİYE ŞEFİ KUSURLU BULUNDU

Maltepe Cevizli Mahallesi'nde önceki gün dış etken olmaksızın çöken binayla ilgili yürütülen soruşturmada dün yeni detaylar ortaya çıktı. Olaya ilişkin hazırlanan ön bilirkişi raporu tamamlanarak dosyaya girdi. 

Raporda, 16 Haziran 1989 ve 18 Nisan 1990 tarihli yapı tatil tutanaklarına konu ruhsata aykırı imalatların, göçmenin meydana geldiği tarihte mevcut olduğu belirtildi.

Söz konusu aykırılıklar nedeniyle 14 Ağustos 1989 ve 11 Haziran 1990 tarihlerinde alınan encümen kararlarıyla, ruhsat dışı sonradan yapılan 3, 4, 5 ve 6'ncı katların yıkılmasına karar verildiği ancak kararların uygulanmadığı kaydedildi.

Raporda, binanın mimarı, yapı ruhsatında fenni mesul olarak belirtilen Hasan Balcı, sürveyan Mevlüt Okumuş, bina sahipleri ve o dönem şantiyeden sorumlu kişinin kusurlu olduğu belirtildi. 

BİRİ ÇOCUK 5 KİŞİ ÖLDÜ

İstanbul Valiliği dün sabah arama kurtarma çalışmalarının sona geldiğini duyurdu. Yaralı kurtarılan 10 kişinin tedavilerinin sürdüğü öğrenildi. Ölen 1'i çocuk 5 kişinin yaşı ve isimleri şöyle belirtildi:

• Gülce Dora Turhan (2021)
• Ahmet Muhammed İnan (2004)
• Mesut Bilece (1986)
• Hüseyin Özkurt (1960)
• Zeynep İnan (2006)

Çöken binada hayatını kaybeden kardeşler Ahmet Muhammed İnan ile Zeynep İnan'ın cenaze programı da belli oldu.

İki kardeşin cenazelerinin, 10 Ekim Cumartesi günü Maltepe Mimar Sinan Camii'nde öğle namazının ardından kılınacak cenaze namazı sonrası defnedileceği öğrenildi.

ADLİYEYE SEVK EDİLDİ

Soruşturma kapsamında gözaltına alınan binanın mimarı H.B. ve şantiye şefi M.O'nun emniyetteki işlemleri tamamlandı.

Sağlık kontrolünden geçirilen şüpheliler, İstanbul Anadolu Adliyesi'ne sevk edildi. Binanın mal sahibi D.B'nin ise 2016 yılında yaşamını yitirdiği öğrenildi.

11 AY ÖNCE TAŞINMIŞ

Enkaz altında yaşamını yitirenlerden biri, İBB bünyesindeki Ağaç A.Ş.'de çalışan 40 yaşındaki Mesut Bilece oldu. 

Evli ve üç çocuk babası Bilece'nin eşi ve üç çocuğu ise yaralı kurtuldu. Bilece'nin, evini kentsel dönüşüme verdiği için yaklaşık 11 ay önce ailesiyle birlikte çöken binaya taşındığı öğrenildi.

Birleşik Tarım Orman İşçileri Sendikası, düşük ücretler ve artan kiraların emekçileri sağlıksız ve güvensiz konutlarda yaşamaya zorladığına dikkat çekti.

GÖRÜŞ:

BİNA ÇÖKTÜ, İNSANLAR ÖLDÜ… KİM SORUMLU?

ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü - Prof. Dr. Uğurhan Akyüz

8 Ekim 2026'da İstanbul Maltepe'de 7 katlı bir bina kısmen çöktü. Şu ana kadar 5 insanımız yaşamını yitirdi, umarım sayı artmaz. Binanın 1988 yılında inşa edildiği söyleniyor. 38 yıl sonra ortada deprem, sel gibi afetler de yokken bina kısmen çöküyor, insanların ölümüne sebep oluyor. Mimar ve şantiye şefi gözaltına alındı.

Çok basit bir soru var: Sorumlular kim? Yanıtı da belli aslında!

Elbette bir bina eğer ölüme sebep oluyorsa bu binayı projelendiren ve inşa edenler sorumludur. Devam edelim: Bu kişilerin yanında projede bir hata varsa bu hataları tespit edemeyerek inşaatın yapımına ruhsat veren belediye yetkilileri. Projeye uygunsuzluk varsa inşaat sürecinde bunu tespit etmeyen belediye yetkilileri, yapı denetim firmaları. Binada kaçak imalat varsa bunu tespit etmeyen ve kaçak imalat tespit edilmesine rağmen gereğini yerine getirmeyen belediye yetkilileri. İmar affı çıkararak kaçak yapılaşmayı teşvik eden siyasiler. İmar affı kapsamında hiçbir inceleme yapmadan her başvuruyu onaylayan belediyeler. İnşaatın yapımına ruhsat verenler, inşa edenler ve inşaat bittikten sonra kullanımına ruhsat verenler en büyük sorumlulardır.

Hiçbir sorumluluğu olmayan kimler peki? Binayı kullananlar. Tabii binada kaçak imalat veya yıkım yapmamışlarsa.

İşim gereği birçok yıkımla karşılaştım. İncelediğim böyle bir binada, statik projecinin tek kat olarak projelendirdiği bir yapı, mal sahibinin para buldukça 5 kata çıkarması sonucu yıkılarak ölümlere sebep olmuştu. Kim gözaltına alında? Tabi ki statik projeci. Projeciye, "Sen mi binanın 5 kata çıkmasına müsaade ettin" diye sorduk. "Hayır, haberim yoktu" dedi. Mal sahibine, "Statik projeciye sorarak mı binayı 5 kata çıkardın" diye sorduk. "Hayır projeciye sormadım, onun haberi olmadı. Para buldukça usta bulup binamı 5 kata çıkardım" dedi. Belediyeye, "Tek katlı projelendirilen binanın 5 kata çıktığından haberin var mıydı" diye sorduk. "Evet vardı, mal sahibi imar affından yararlanmak istediğinde öğrendik" dediler. "Peki, herhangi bir şey yaptın mı" diye sorduk. "Hayır yapmadım" yanıtını aldık. Elbette ki eğer ortada bir ölüm varsa kamu sorumluların yargılanmasını ve caza almasını ister, bekler. Peki burada anlattığım örnekte sorumluların hepsi yargılanıyor mu? Hayır!

Yukarıdaki örnek Maltepe'deki bina için değil. Oradaki mimarı, şantiye şefini hiç tanımam. Kim, neyden, ne kadar haberdardı bilmiyorum. Anlatmaya çalıştığım, gerçek sorumluları yakalayıp yargılamadan ve ceza vermeden biz daha çok ölürüz. 1999 Marmara depremlerinde gerçek sorumlular hiç yargılanmadılar. Sonuç her depremde ölüm, her depremde kayıp. 2023 Maraş depremleri, davalar halen devam ediyor. Kimler yargılanıyor? Kesinlikle sorumluların hepsi değil. Bir kooperatif, inşaat mühendisi bile tutmadan vasıfsız kişilerle 8-10 katlı binalar inşa ediyor, bina yıkılıyor, içinde insanlar ölüyor. Mahkemede ilk aklanan kooperatif yönetimi oluyor. Elinizi vicdanınıza götürün ve sorun, meslek sahibi ve eğitimli insanlarda değil de vasıfsız kişilerle çalışanların hiçbir suçu yok mudur?

Bir sorunu çözmek istiyorsanız, gerçekten üstüne gitmelisiniz. Karşılaşacağınız manzara hoşunuza gitmese de! Rivayet odur ki, Fatih Sultan Mehmet kadı karşısına Murad oğlu Mehmet olarak çıkmış, kendini savunmuş, kadının kararına razı olmuş. Gerçek ve adil bir yargımız ve o yargının kararlarına yöneticilerimiz olmadığı müddetçe biz pisipisine ölmeye devam ederiz.

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası:

YAPI ENVANTERİ OLUŞTURULMALI

İMO, olayın bilimsel ve teknik esaslara göre araştırılmasını, çökmeye neden olan unsurların ortaya çıkarılmasını ve sorumluların belirlenmesi için yetklilere çağrı yaptı. Açıklamada şu talepler öne çıktı:
• Her yapının ruhsat, proje, iskân, tadilat, kaçak yapı ve yapı güvenliği bilgilerinin güncel olarak tutulduğu bir yapı envanteri oluşturulmalı.
• Özellikle eski yapı stokunun mevcut durumunun belirlenmesi için envanter çalışmaları hızla tamamlanmalı.
• Riskli yapıların tespiti ve güçlendirilmesi süreçleri kamusal bir program çerçevesinde yürütülmeli.
• Farklı kamu kurumlarında bulunan yapı güvenliği verileri bütünleşik bir dijital sistemde bir araya getirilerek yurttaşların erişimine açılmalı.
• Konut ve iş yerlerinin alım-satım ve kiralama süreçlerinde yapıların hukuki ve teknik durumlarına ilişkin bilgilerin açık ve anlaşılır biçimde sunulması zorunlu hâle getirilmeli.
• Ruhsat ve projeye aykırı imalatlar ile kaçak kat ve eklentilere karşı etkin denetim mekanizmaları oluşturulmalı ve tespit edilen aykırılıklar mühendislik hizmetleriyle değerlendirilmeli.